Nam quốc sơn hà là một bài thơ nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam, được cho là do Lý Thường Kiệt sáng tác và được coi là một trong các bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam.

  Văn bản

 Nguyên bản tiếng Hán

南國山河

南 國 山 河 南 帝 居

截 然 定 分 在 天 書

如 何 逆 虜 來 侵 犯

汝 等 行 看 取 敗 虛

Bản phiên âm Hán-Việt

 Nam quốc sơn hà

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Bản dịch thơ —Lý Thường Kiệt

Sông núi nước Nam

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Rành rành định mệnh ở sách trời

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm

Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời

—Khuyết danh

Giải thích

Thiên Thư mà bài thơ này nhắc đến chính là sách Thượng Thư hay Kinh Thư (là bản Thượng Thư mà Khổng Tử đã san định). Trong Thượng Thư Đại Truyện có kể về Việt Thường Thị quan hệ với nhà Chu, tặng chim Trĩ.

Người Việt Nam thường coi đây là bài thơ khẳng định Việt và Hoa là hai xứ khác nhau từ xa xưa, hai đất nước khác nhau. Tuy nhiên bài thơ này chưa nêu bật được tinh thần dân tộc, mà chỉ mới xem Nam quốc sơn hà là của Nam đế. Nhưng dù thế nào thì bài thơ cũng được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước Việt Nam.